Niezłomnym znad Bzury

W przyszłym tygodniu będziemy obchodzili Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. A wśród nich byli również mieszkańcy powiatu sochaczewskiego.

Tegoroczne obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych odbędą się w Sochaczewie w piątek 28 lutego, w kinie Odeon przy ulicy Żeromskiego. Obchody zaczną się o godzinie 10.00. I przypadną w przeddzień rocznicy śmierci pułkownika Łukasza Cieplińskiego.

Przypomnijmy, że Ciepliński to jeden z bohaterów bitwy nad Bzurą. Służył w 62 pułku piechoty stacjonującym w Bydgoszczy. Podczas walk w okolicach Witkowic ze swojego działa zniszczył sześć niemieckich czołgów i dwa wozy dowodzenia, za co został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Po zakończeniu Kampanii Wrześniowej wstąpił do konspiracji i od 1941 roku stał na czele Inspektoratu Rejonowego ZWZ-Podokręg Rzeszów AK, gdzie podlegało mu ok. 15 tys. członków organizacji. Dowodzone przez niego jednostki brały udział w walkach z Niemcami, jak i oddziałami UPA. Sukcesem jego podwładnych było m.in. przechwycenie i przekazanie do Londynu części pocisków V-1 i V-2. Dodajmy, że w ramach akcji „Burza” dowodzone przez Cieplińskiego oddziały – zorganizowane w 39 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich AK – brały 2 sierpnia 1944 udział w wyzwalaniu Rzeszowa. Jednak, kiedy radziecki komendant miasta nakazał złożenie broni przez żołnierzy AK, wraz z częścią swoich podkomendnych zdecydował o zejściu do konspiracji.

W 1945 roku został komendantem Obszaru Południowego WIN. Dwa lata później w wyniku zdrady został aresztowany. Po trwającym trzy lata śledztwie został skazany na pięciokrotną karę śmierci oraz 30 lat więzienia. Wyrok został wykonany 1 marca 1951 roku w więzieniu Urzędu Bezpieczeństwa na Mokotowie w Warszawie.

Więcej o Żołnierzach Niezłomnych, którzy najpierw walczyli z Niemcami w Bitwie nad Bzurą i w szeregach AK, a po zajęciu Polski przez Armię Czerwoną z nowym okupantem, można dowiedzieć się z wystawy „Wyklęci znad Bzury”, która jest czynna w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą.

Warto również wspomnieć o tym, że do tej pory nie doczekaliśmy się opracowania dotyczącego mieszkańców powiatu sochaczewskiego, którzy walczyli w podziemiu niepodległościowym po wkroczeniu do Sochaczewa Armii Czerwonej. Jedyne informacje na ten temat można znaleźć w książce Henryka Zaczkowskiego i Stanisława Janickiego „Armia Krajowa na Ziemi Sochaczewskiej”, oraz w artykułach zamieszczanych w Expressie Sochaczewskim”. Wiadomo, że już kilka dni po wkroczeniu do miasta Rosjanie aresztowali ośmiu żołnierzy podziemia. Większą akcję NKWD i UB przeprowadziły jesienią 1945 r., kiedy zostało aresztowanych 42 akowców. Jednak represje na niewiele się zdały.

We wrześniu 1945 r. na terenie powiatu sochaczewskiego powstały struktury Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”). Przetrwały one do 1949 r., kiedy to w wyniku donosu UB aresztował część członków sochaczewskiego WiN-u. Do więzień trafiło dziewięciu z nich. Udało się nam jednak ustalić nazwiska tylko trzech. Byli to: Ryszard Połeć – skazany na karę śmierci, zamienioną na 15 lat, następnie na mocy amnestii wyrok złagodzono na 6 lat, w końcu został skierowany na trzy lata do kopalni – na tzw. przodki śmierci. Podobny wyrok otrzymał Jerzy Ekielski. Trzecim, znanym nam żołnierzem WiN, aresztowanym wówczas był Tadeusz Niziński.

Należy podkreślić, że przetrwanie sochaczewskich struktur WiN do 1949 roku było sukcesem. Otóż Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Sochaczewie słynął z niesłychanej brutalności, która przestraszyła nawet przełożonych sochaczewskich ubowców. Świadczy o tym rozkaz Stanisława Radkiewicza, twórcy komunistycznego terroru w Polsce. Skazał on w nim dwóch funkcjonariuszy PUBP w Sochaczewie: Władysława Kubińskiego i Ludwika Wasilewskiego na 15 i 12 lat więzienia za pobicie zatrzymanych i spowodowanie śmierci jednego z nich.

Jerzy Szostak

Fot.: Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą

 

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*